Đậu đỗ là nhóm thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt Nam. Từ đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ đến đậu nành, đậu trắng hay đậu gà, mỗi loại có đặc điểm, hương vị và cách chế biến khác nhau. Có loại phù hợp để nấu chè, có loại thích hợp làm sữa hạt, nấu cháo, hầm cùng thịt hoặc sử dụng trong các món salad.
Khi lựa chọn các loại đậu đỗ, người mua không nên chỉ quan tâm đến kích thước hay màu sắc của hạt. Độ mới, tình trạng bảo quản, tỷ lệ hạt hỏng và mục đích sử dụng cũng là những yếu tố cần cân nhắc để chọn được nguyên liệu phù hợp.
Đậu xanh – dễ dùng và phù hợp nhiều món
Đậu xanh là một trong các loại đậu phổ biến nhất tại Việt Nam. Trên thị trường thường có đậu xanh nguyên vỏ và đậu xanh đã tách vỏ.Đậu xanh nguyên vỏ có màu xanh đặc trưng, thường được dùng để nấu chè, cháo, nước đậu hoặc kết hợp với gạo. Loại đã tách vỏ có màu vàng, thời gian nấu nhanh hơn và thường được sử dụng để nấu xôi, làm nhân bánh, chè hoặc nghiền nhuyễn.
Khi chọn đậu xanh, nên ưu tiên hạt tương đối đồng đều, chắc, khô và ít hạt lép. Nếu mua loại tách vỏ, phần hạt vàng cần có màu tự nhiên, không bị ẩm hay có mùi lạ.
Đậu đen – phù hợp với món chè và món ninh
Đậu đen có lớp vỏ màu đen, hạt chắc và cần thời gian nấu lâu hơn đậu xanh. Đây là nguyên liệu quen thuộc trong chè đậu đen, cháo đậu hoặc các món kết hợp với ngũ cốc.Trước khi nấu, nên ngâm đậu trong vài giờ để hạt hút nước và nhanh mềm hơn. Với những hạt nổi nhiều trên mặt nước, có thể loại bỏ vì đây thường là hạt lép hoặc chất lượng kém.
Đậu đen ngon thường có hạt chắc, màu tương đối đồng đều và không có mùi ẩm. Nếu hạt đã để quá lâu, thời gian nấu thường kéo dài hơn và kết cấu sau khi chín cũng có thể kém mềm.
Đậu đỏ – thích hợp làm chè và nhân bánh
Đậu đỏ có màu đỏ nâu và vị bùi sau khi nấu chín. Loại đậu này thường được dùng trong các món chè, cháo hoặc làm nhân bánh.Sau khi được ngâm và nấu mềm, đậu đỏ có thể nghiền mịn rồi trộn với đường để làm nhân cho nhiều loại bánh truyền thống và món tráng miệng.
Khi chọn, nên ưu tiên hạt có màu đỏ tự nhiên, không bị thâm đen quá nhiều và ít hạt sâu. Hạt cần khô, không có dấu hiệu ẩm mốc.
Nếu mua với số lượng lớn, nên dùng thử một phần nhỏ trước để kiểm tra khả năng mềm sau khi nấu.
Đậu nành – nguyên liệu cho nhiều sản phẩm chế biến
Trong các loại đỗ được sử dụng rộng rãi, đậu nành có phạm vi ứng dụng rất đa dạng. Đây là nguyên liệu để làm sữa đậu nành, đậu phụ, tương và nhiều sản phẩm chế biến từ thực vật.Hạt đậu nành thường có màu vàng nhạt, hình tròn và khá chắc. Trước khi xay làm sữa hoặc chế biến, đậu thường được ngâm để hạt mềm và hút đủ nước.
Khi mua, nên chọn hạt đều, ít hạt vỡ hoặc đổi màu. Nếu đậu có mùi dầu cũ, mùi ẩm hoặc xuất hiện nhiều hạt bị thâm, nên cân nhắc trước khi sử dụng.
Đậu trắng – thích hợp cho món hầm và chè
Đậu trắng có hạt lớn hơn nhiều loại đậu khác, phần ruột bùi và mềm sau khi nấu. Đây là nguyên liệu phù hợp cho món chè, súp, món hầm hoặc nấu cùng thịt.Do hạt khá lớn và chắc, nên ngâm trước khi nấu để giảm thời gian ninh.
Đậu trắng ngon thường có màu sáng tự nhiên, hạt nguyên và ít bị nứt. Không nên chọn loại có nhiều hạt ngả vàng đậm bất thường hoặc xuất hiện những chấm mốc trên bề mặt.
Đậu gà – lựa chọn cho salad và món nghiền
Đậu gà có hình dạng khá đặc trưng, màu vàng kem và vị bùi. Đây là loại đậu phổ biến trong nhiều món ăn quốc tế và ngày càng được sử dụng nhiều hơn tại Việt Nam.Đậu có thể dùng cho salad, súp, món hầm hoặc nghiền nhuyễn để làm sốt. Trước khi nấu, loại đậu khô thường cần ngâm khá lâu để hạt mềm hơn.
Nếu lựa chọn đậu gà đóng gói, nên kiểm tra ngày đóng gói và tình trạng hạt. Hạt khô cần có màu đồng đều, không quá nhăn và không có dấu hiệu ẩm.
Đậu lăng – nhanh mềm và dễ kết hợp
Đậu lăng có kích thước nhỏ và nhiều màu khác nhau như xanh, đỏ, vàng hoặc nâu.So với nhiều loại đậu khác, một số dòng đậu lăng có thời gian nấu tương đối nhanh và không nhất thiết phải ngâm quá lâu.
Đậu lăng thường được dùng trong súp, cháo, món hầm hoặc các công thức kết hợp cùng rau củ.
Khi mua, nên lựa chọn sản phẩm có hạt tương đối đồng đều và ít vụn. Nếu dùng cho món cần giữ nguyên hình dạng hạt, nên chọn loại có độ chắc tốt thay vì đậu lăng dễ nhuyễn.
Cách chọn đậu đỗ ngon bằng mắt thường
Dù mua loại nào, người dùng cũng có thể áp dụng một số tiêu chí chung.Hạt đậu đỗ ngon thường khô, chắc, màu sắc tự nhiên và ít hạt lép. Trong cùng một lô, kích thước nên tương đối đồng đều.
Không nên chọn sản phẩm có nhiều hạt bị đổi màu, nứt bất thường, có dấu hiệu côn trùng hoặc xuất hiện bột mịn quá nhiều dưới đáy túi.
Mùi cũng là yếu tố quan trọng. Đậu khô tốt thường có mùi tự nhiên, không có mùi mốc, dầu cũ hay mùi hóa chất.
Đậu đỗ sạch nên được đánh giá như thế nào?
Khái niệm đậu đỗ sạch không nên chỉ dựa vào ngoại hình đẹp.Người mua nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc và đơn vị phân phối rõ ràng, đặc biệt khi mua loại đóng gói. Bao bì cần nguyên vẹn, ghi rõ tên sản phẩm, khối lượng và thời hạn sử dụng.
Nếu mua đậu bán rời, nên quan sát điều kiện bảo quản tại cửa hàng. Hạt cần được đặt ở khu vực khô và tránh côn trùng, nước hoặc các sản phẩm có mùi mạnh.
Có nên chọn đậu đỗ rẻ?
Đậu đỗ rẻ vẫn có thể phù hợp nếu chất lượng đáp ứng nhu cầu và nguồn hàng rõ ràng.Giá thấp có thể do mùa vụ, mua số lượng lớn hoặc sản phẩm được đóng bao đơn giản. Tuy nhiên, nếu tỷ lệ hạt lép, sâu hoặc hỏng quá cao thì mức giá thấp chưa chắc mang lại lợi ích thực tế.
Tốt nhất nên tính phần nguyên liệu sử dụng được sau khi loại bỏ hạt hỏng, đặc biệt khi mua số lượng lớn cho quán ăn hoặc cơ sở chế biến.
Cách bảo quản đậu đỗ sau khi mua
Đậu khô nên được bảo quản trong hộp hoặc túi kín, đặt ở nơi khô và thoáng. Không nên để gần khu vực thường xuyên có hơi nước như bếp hoặc bồn rửa.Nếu mua nhiều, có thể chia thành các phần nhỏ để tiện sử dụng và hạn chế việc mở toàn bộ lượng đậu quá thường xuyên.
Với người đang tìm đậu đỗ Hà Nội hoặc mua số lượng lớn, nên cân đối lượng nhập với tốc độ sử dụng để tránh tồn kho quá lâu.
Nhìn chung, các loại đậu đỗ có đặc điểm và công dụng rất khác nhau. Đậu xanh phù hợp với chè và bánh, đậu đen và đậu đỏ thích hợp cho món ninh, đậu nành được sử dụng rộng trong chế biến, còn đậu gà và đậu lăng phù hợp với nhiều món hiện đại. Khi lựa chọn đúng loại, kiểm tra kỹ chất lượng và bảo quản phù hợp, đậu đỗ có thể trở thành nhóm nguyên liệu linh hoạt cho nhiều món ăn hằng ngày.
